Kuran-ı Kerim’de geçen bir ayette şöyle denilmektedir: “Sadakayı açık verirseniz güzel olur. Gizli verirseniz sizin için daha hayırlıdır.” Şüphesiz ki, bu sözlerden hareketle Osmanlı egemenliğindeki topraklarda gelişen mühim bir yardımlaşma yoludur sadaka taşları. Daire ya da dikdörtgen içimli olan bu uzun mermer taşların üstleri çukurdur, gönüllerden dökülen sadakalarla dolsun diye.
Sadakayı istemek zordur, vermekte öyle. Yardım karşındakini rencide etmeden yapılmalıydı o
dönemde. Bu yüzden kalabalığın az olduğu yerlere konulurdu bu taşlar. Kimi zaman bir cami avlusuna, mezarlık yanına ya da gözden uzak bir çeşmeye komşuydu taşlar. Hava karardığında ihtiyacı olan İstanbul sakini “ihtiyacı olduğu kadarını” alır, gerisine başkanısın derdine çare olsun diye dokunmazdı. Kimi zaman para olan yardımlaşma şekli bazen de bırakılan giysilerle ayni yardım şeklinde de olabilirdi.
İstanbul’da her semtte bir ya da birkaç tane vardı bu taşlardan. Günümüze kadar ulaşan birkaç tane kalmıştır. Kasım Gürani Cami karşısında, Kazlıçeşme’nin yanında, Ebul Vefa Camiinde, İmrahor camiindeki taşlar geride kalanlardandır. Şehirde unutulan pek çok değerden sadece biri olan bu ibret abideleri, kullanılamaz hale gelmiştir. İstanbul’da bulunan bu taşların tanıtılması, sadakaya verilen önemin ve kültürümüzün önemli bir geleneğinin hatırlanması açısından önemlidir.
Araştırmacı Nidayi Sevim ise bu taşların yerini günümüzde her köşe başında karşımıza çıkan soğuk bankamatiklerin aldığını söylemekle, değişen değer yargılarına çarpıcı bir dikkat çekmiştir.
Merve Aşkın
Çok Okunanlar
Yorum Ekle
Arkadaşına Gönder
Yazdır
15:14 
