Edebiyatımızın usta romancısı, fikir adamı ve gazeteci Peyami Safa, dünyadan göçeli 50 yıl oldu.
Türk Edebiyatı dergisi, haziran sayısında vefatının 50. yılı (15 Haziran 1961) dolayısıyla Peyami Safa için kapsamlı bir dosya hazırladı. Derginin ve dosyanın ilk yazısında Prof. Dr. Mehmet Tekin, Peyami Safa'nın bir romancı olarak portresini çiziyor. Romanın bireyi esas alan, toplumsal meseleleri irdeleyen, bunu da dilin gücünden yararlanarak yapan bir tür olduğunu söyleyen Tekin, Philip Stevick'in Roman Teorisi adlı kitabından da ödünç alarak şöyle diyor:
"Ancak romanın, söz konusu gücü göstermesi için kendini taşıyacak, kendine has imkânları ustalıkla kullanacak bir yeteneğe, daha doğrusu romancı muhayyilesine sahip birine ihtiyacı vardır. Ancak öyle olması halinde, roman 'dehanın kendini en iyi ifade etme vasıtası olur'."
Tekin, bu ölçüleri dikkate alarak, Peyami Safa'nın, roman türünün gereğini yerine getirecek düzeyde bir donanıma; romancı muhayyilesiyle birlikte göz ardı edilemeyecek düzeyde kültürel bir birikime de sahip olduğunu söylüyor. Tekin'e göre Peyami Safa'nın ürün verdiği pek çok alana kıyasla, roman türünde daha başarılı olmasının altında yatan sebep biraz da bu entelektüel donanım. Safa'nın bu düzeye nasıl ve kimlere borçlanarak geldiğini de anlatan Tekin, onun romanı salt yazma planında bırakmayıp teoriği konusunda kafa yorduğunu ve bu konuda da Türk edebiyatında 'dört başı mamur diyebileceğimiz bir roman poetikasına sahip olan ilk isim' olduğunu söylüyor.
'SAMAN EKMEĞİ YİYEN NESİL'
Türk Edebiyatı Dergisi Genel Yayın Yönetmeni Beşir Ayvazoğlu ise Peyami Safa'nın Yakup Kadri ile
kavgasını konu alan bir yazı kaleme almış. Ayvazoğlu, Peyami Safa'nın 1929 yılında yeni edebiyatçı neslin sözcüsü olarak eski edebiyat taraftarlarına karşı verdiği mücadeleyi alıntılarla anlatıyor. Hareket gazetesinde yayımladığı yazılarda isim vermeden sürekli eleştirdiği Yakup Kadri'nin, bir yazısında 'yeni nesil'ler için "Harb-i umumide daha yirmisini bulmamış bu gençler, ekmek yerine saman karışık hamur yiyerek beslendiler." demesi büyük yankı uyandırır ve çokça eleştirilir. En dikkat çekici eleştiri ise Peyami Safa'dan gelir. Safa, I. Dünya Savaşı ve Mütareke devri boyunca İsviçre'de Alp Dağları'ndaki bir sanatoryumda tüberküloz tedavisi gören Yakup Kadri ile Filistin ve Suriye'de olan Falih Rıfkı için ağır ifadeler kullanır: "Bugünkü gençlik onlara diyor ki: Cihan Harbi'nde siz has ekmek yediğiniz için biz saman ekmeği yedik; sizi doyurmak için aç kaldık; sizi yaşatmak için öldük!"
Peyami Safa dosyasının bir diğer yazısı ise Hasan Öztürk'e ait. Öztürk, 'Elli Yılın Yazarına Elli Yıllık Özlem' başlıklı yazısında, daha çok usta yazarın 'polemikçi' yönünden bahsediyor. Yazarın "Edebiyata gözlerimi açtığım gün Babıâli'de kavga vardı." sözünü hatırlatan Öztürk, romancı ve gazeteci Peyami Safa'yı kısaca anlattıktan sonra okurlara bir tavsiyede bulunuyor: "Peyami Safa'yı tanımak isteyenler, öncelikle onun gazete köşelerinde yayımlanan polemik yazılarına bakabilirler."
Dosyada ayrıca, İlyas Dirin'in derlediği dört sayfalık Peyami Safa karikatürleri, Mehmet Tekin arşivinden bir 'Safa Ailesi' fotoğrafı ile yazarın sigara üzerine düşüncelerini anlattığı bir de yazı yer alıyor.
Ercan Yılmaz
Çok Okunanlar
Yorum Ekle
Arkadaşına Gönder
Yazdır
12:26 
