İstanbul’un size hiç görünmeyen bir yüzü daha var aslında. Boğazı seversiniz. Haliç’i, Eminönü’nde balık ekmeği seversiniz, peki ya bilmedikleriniz? Başka bir İstanbul daha var şehrin içinde. Kimsenin bilmediği. Gizli saklı bir İstanbul.

Yer altındaki İstanbul’dan bahsediyorum. Sarnıçlara gittiyseniz, az çok anlayabilirsiniz dehlizlerin durumunu. Şehrin altında bir başka şehir gibi, tarihin her döneminde yapılmış yer altı yolları bulunuyor. Örümcek ağı gibi İstanbul’un altını ördüğü söylenen bu yollar, pek çok seyyahın da yazım konusu olmuştur. Bizanslı bir seyyahın naklettiğine göre bu yollar o kadar çoktur ki, İstanbul adeta kazıklar üzerine kurulmuştur bile denilebilir. Günümüzde girişleri kapatılan bu yollar, ateş tuğlalar ile örülerek yapılmıştır.

Bir insanın rahat bir şekilde yürüyebileceği gibi yapılan dehlizlerin, bakımsızlıktan pek çok bölgesinin yıkıldığı söylenmektedir. Karanlık bu yolların bittiği noktalarda birkaç yola ayrıldığı yani sistemli bir yapının bulunduğu da söylentiler arasındadır. Abartılı pek çok anlatıma konu olmuş dehlizlerin, boğazın iki yakasını birbirine bağladığı ya da pek çok bina arasında konumlandığı da söylentiler arasındadır. Osmanlı döneminde dehlizlerin savaştan, isyanlardan kaçmak için kullanıldığı biliniyor. Sultanahmed’in Tarihi Yarımada’nın göbeğinde bulunması sebebiyle bu açıdan oldukça zengin olduğu bilinen bir gerçek. Haliç kıyısında yer alan binaların onarımı esnasında da bu dehlizlerin girişleriyle karşılaşılmıştır.

Dehlizlerin haritasının olmaması, bu yerlerin gezilmesini imkânsız kılıyor. Yurt dışında pek çok örneğine rastlanan bu tarz oluşumlar müze olarak değerlendirilmektedir. Fakat İstanbul için böyle bir girişimin hala yapılamamış olması, düşündürücüdür.  
 

Merve Aşkın

HaberKültür.Net