Kültür ve Dil Neden Önemli? 

Kültür ve Dil, Mehmet Kaplan’ın çeşitli tarihlerdeki kültür ve dil üzerine yaptığı konuşmalar ve yazdığı denemelerden oluşan kitabıdır. Kaplan, yeni Türk edebiyatı alanında uzman olmasının yanında edebiyat üzerine yaptığı kapsamlı incelemeler neticesinde Türk dili ile Türk tarihi ve kültürü arasındaki münasebetleri yakından görmüş ve okuyucusunu dil üzerine düşünmeye davet etmiştir. 

Kitapta üzerinde en çok durulan konulardan biri, ortak kültür unsurlarının bir milletin varlığını devam ettirmesinde oynadığı roldür. Kültürüne, diline yabancı aydınların bu ülke insanına hiçbir fayda sağlamayacağı ısrarla vurgulanmış, dilsiz toplumların başka ulusların içinde eriyip gideceği örneklerle açıklanmıştır. Ayrıca Türk dilinin çeşitli dönemlerde uğradığı değişiklikler de eleştirel bir üslupla ele alınmış ve dil meselelerine çeşitli öneriler getirilmiştir. Kaplan’a göre dili korumanın en güzel yollarından biri, bu dille meydana getirilmiş edebî eserleri iyi okumaktır. Bunun yanında dilin tabi akışına müdahalede bulunmak son derece yersiz ve tehlikeli bir iştir. Mehme Kaplan’ın bu konudaki tespitlerinin ne kadar yerinde olduğunu bugün daha iyi anlayabiliyoruz. Zira bugün de sağlıklı bir dil politikası izlendiğini söylemek pek mümkün değil. 

Kitapta musikî, mimarî, plastik sanatlar gibi alanlara da değinilerek, kültürün bütün bu sanatlarla oluşup geliştiği anlatılmıştır. Türkçenin çeşitli alanlarla ilişkisi ana hatlarıyla ve sade bir dille işlenmiştir. “İlim dili”, “yazı dili”, “konuşma dili” gibi ayrımlar da kitapta öne çıkan hususlardandır. Yabancı dil öğretiminin önemine de değinen Kaplan, bunun kesinlikle ana dili öğretiminin önüne geçmemesi gerektiğini hatırlatmış, dil öğretiminin iyi öğretmenlerle ilkokuldan itibaren ciddi bir şekilde gerçekleşmesi gerektiğini belirtmiştir. 

Yunus Emre’nin “Dil hikmetin yoludur” dizesi Kaplan’ın düşüncelerine kaynaklık etmiş gibidir. Şüphesiz,  kişinin manevî gelişimi için de dil önemli bir araçtır. Edebiyatımız, bilhassa Tekke Edebiyatı insanların dinlerini daha güzel yaşamalarına vesile olan metinlerle doludur.  Bilhassa tarihteki zor zamanlarda edebiyatın üstlendiği misyon hayli önemlidir. 

Esasen bir insanın dile nasıl baktığı, onun karakteriyle yakından ilgilidir. Günümüzde, dille kurduğumuz ilişkiyi tekrar gözden geçirmemiz gerekmektedir. Çünkü Heidegger’in de dediği gibi “Dil, insanın evidir.”

Muazzez İmreoğlu

HaberKültür.Net