Yineleme yenilemedir ! 

"Peki kim okuyor? Şiir kitaplarının okurları kimler mesela? Bir 'okur profili' çıkarılabilir mi? (...) Bense kendi payıma, okur profili için ev kitaplarının bir kriter olduğunu düşünmüşümdür. Eğer bir şairsem, yayımlanmış kitaplarımın, ev kitaplıklarında hangi şairlerin eserleriyle yanyana konulduğuna, yanyana durduğuna bakarım. Diyelim ki, şiir kitabım çok sattı ve ev kitaplıklarında, mesela Yılmaz Erdoğan'ın, ya da Ümit Yaşar Oğuzcan'ın 'çok satar' kitaplarının yanında duruyor. O zaman kötü bir şairin, kötü bir okurla buluşmuş olduğunu düşünmemek için sebep yoktur. Ama şiir kitabım, mesela Yahya Kemal Beyatlı'nın, Ahmet Haşim'in, Ahmet Muhip Dranas'ın, Behçet Necatigil'in kitaplarının yanında duruyorsa o zaman da şöyle düşünürüm: Demek ki ben, iyi bir okura düşmüş, iyi bir şairim..." 

Demek ki bir şairin kitabı çok satıp da ev kitaplıklarında, mesela filan ya da falan yazarların kitaplarının yanında duruyorsa, o zaman kötü bir şair, kötü bir okurla buluşmuş olurmuş ve fakat o şiir kitabı, büyük şair ve ediplerin kitaplarının yanında duruyorsa, o zaman o şiir kitabının yazarı, iyi bir okura düşmüş iyi bir şair olurmuş... 

Ben şair ve edip değilim, hiç olmadım da... Bu nedenle olsa gerek şiir'den çok şiir üzerine yazılan yazılar daha ziyade ilgimi çekmiş; şiirin şiiriyyetiyle, şairin şairiyyetiyle, şiir ve şairden daha ziyade meşgul olmuşumdur. Gerçi bazı şair dostlarım varama onların da şiir kitapları yok... Kitabı olanların arasında ise dostum olanı pek az... Bu yüzden şiirin ve şairin iyisi-kötüsü hakkında yazıp konuşmak, esasen benim işim değil! Nitekim yukarıda, kendisini 'iyi şair' kabul eden ve hatta başkalarınca 'iyi şair' kabul edildiğini düşünen birinden alıntıladığım o pasajı da zaten şiir ve şair üzerine konuşmak maksadıyla değil, ruh dünyamızın ne denli kirlenmiş olduğuna bir numune-i imtisal gösterebilmek gayesiyle seçtim. 

Benim suallerim, cevaplarımdan hep daha fazla oldu bugüne değin... İşin doğrusu, böyle olmasından hiç de müşteki değilim. O halde "şimdi sual sorma zamanıdır" diyelim ve soralım: 

Şairin iyisini, manavda meyvanın iyisini seçer gibi seçebilir miyiz? 

İyi şiir kitapları, hep iyi şair kabul edilmiş kimselerin kitaplarının yanında mı durur? 

İyi şairi bizler nasıl fark u tefrik edebiliriz? Bir şiir kitabının iyi olup olmadığını, içinde yer alan dizgeye bakarak ya da hangi rafta hangi kitaplarla hizaya girdiğini gözlemleyerek teşhis edebilir miyiz? 

İyi şiir kitaplarının içinde kötü şiirler olamaz mı? İyi şiirlerin kötü şairleri, kötü şiirlerin iyi şairleri var mıdır acaba?  

Nedir gerçek anlamı, şaire ya da şiire izafetle dile getirilen iyilik ve kötülüğün? 

"Suallerin en zoru, birlikte bulunduğu diğer suallerin en sonunda yer almasından anlaşılır" gibisinden bir 'cevize'ye (!) istinaden, "Şairlerin iyisi de şiir kitabının, şuara-yı kudema'nın kitaplarının yanında kendisine bir yer bulup bulmamasıyla anlaşılabilir" desek ne lazım gelir? 

Şiir'in, şiir kitaplarının çok satıp satmadığı umurumuzda olmalı mı? Şiir kitapları, çok satmadığı için üzülmeli miyiz mesela? 

'İyi şair' gibi, 'iyi şiir' gibi, 'gerçek şair', 'gerçek şiir' de var mıdır bu kirli dünyamızda? Varsa şayet, biz onları okur'una bakarak anlayabilir miyiz? 

Şair, okuruna bakarak ya da ne kadar okunduğuna ve nasıl okunduğuna bakarak ' iyi şair' olup olmadığını anlayabilir mi?  

Şairin ve şiirin 'iyiliği', şairin ve şiirin dışında aranabilir mi? Şiirin kendisi dışında bir yerlerde şiire mahsus bir 'iyilik' bulunabilir mi? 

Bırakalım, bütün bu suallerin cevabını yine bir şair versin: 

12.1.1. Şiir iyi olanı dilendirir,

12.1.2. İyi olan güzel, güzel olan iyidir.

12.1.3. Kötü olan yoktur.

12.1.4. Çirkin olan yoktur.

12.1.5. Kötü şiir yoktur.

12.1.6. Ya şiir vardır ya yoktur.

 

13.1.1. Hakikat derindedir.

13.1.2. Hakikati elde etmede kısa yol yoktur.

13.1.3. Şiir derindir.

13.1.4. Şiirde kısa yol yoktur.

13.1.5. Şiirde kral yolu yoktur.

14.1.1. Şiir bir tek cümledir.

14.1.2. Şiirler bir tek şiirdir.

14.1.3. Şiirler bir tek cümledir. 

Şimdi, lütfen üşenmeyiniz ve yazının başındaki alıntıyı bir kez daha okumayı deneyiniz ve bu arada, yineleme'nin yenileme olduğunu sakın aklınızdan çıkarmayınız. Çünkü hayatın kendisinde de 'kral yol' yoktur!

 

Dücane Cündioğlu

Yeni Şafak, 28 Mayıs 1998