Önce, Ataç'a atfedilen izlenimci eleştirmen kimliğini sorgulamak sözkonusu. Kimdir 'izlenimci eleştirmen', izlenimci eleştirmen kime denir?

Berna Moran, 'Edebiyat Kuramları ve Eleştiri'de izlenimci 'eleştirici[nin] eserden zevk alıp almadığına bak[tığını] ve yapabileceği tek şey[in] de eserin kendisinde uyandırdığı duyguları, yaşantıları anlatmak' olduğunu bildirir. Ataç'ın eleştiri anlayışı, özellikle 1950'lere gelinceye kadar tastamam böyledir: Edebî eser, duygu ve yaşantı anlamında estetik bir haz nesnesidir; eleştirmene güzellik duygusunun hazzını vermelidir. Ataç, kuramsal ya da nesnel eleştiriden yana olan eleştirmenler için ise, 'onlar, okudukları romanları zevk için okumuyor. Sizin dediğiniz gibi üzerlerine aldıkları işi görmek, o işi başarmak için okuyorlar' der.

Berna Moran, izlenimci eleştirinin 'okura dönük eleştiri' olduğunu belirtir: 'Okura dönük izlenimci eleştiri ise kuralcılığa, bilimselliğe ve nesnelciliğe karşı bir tepkidir diyebiliriz. Zevk kuramı nasıl bir yanı ile sanat için sanat görüşüne yatkın ise, izlenimci eleştiri de eleştiri için eleştiri olma eğilimindedir.'

Gerçekten de 1950'lere gelinceye kadarki eleştiri yazılarının, izlenimci ya da öznel eleştiri bağlamında yazılmış olduklarını söylemek yanlış olmayacaktır. 'Eleştirmeci' başlıklı yazısında Ataç, salt roman, şiir, öyküyü değil, eleştiriyi bir 'sanat eseri' olarak kabul ettiğini belirtir ve [Keziban'ın ağzından] şöyle der: 'Eleştirme herkesin, sanata ilgi gösteren herkesin hakkıdır; ama sizin eleştirmecileriniz o hakkı hak diye değil, bir çeşit ödev diye ileri sürüyorlar[...] Doğrusu, dedi, eleştirmecileri de okurum, sözünü ettikleri kitap üzerine bir fikir edinmek için değil, öyle bir şey aramam onlarda, ama içlerinde tatlı tatlı yazan, hoş sözler bulup söyleyen adamlar vardır, onları okumak hoş olur. Sizin anlayacağınız, eleştirmeyi de bir sanat eseri diye, zevkim için okurum.'

Bu durumda Ataç'ın eleştiri metnini, deneme olarak kabul ettiğini önesürmek mümkündür. Dahası, Ataç, bir metni haz alma düzeyinde değerlendirebilmek için, sonuna kadar okunmasına gerek olmadığını da savunur: 'Münekkit, hükmünü vermek için, bir eseri baştan aşağı okumaya hiçbir zaman mecbur değildir. Bir kısmını okumakla o kitabın havasını anlar, kıymet görüyorsa o zaman okur: O zaman zaten istese de bırakamaz ki!'

Ataç'ın eleştirmenliğinin en kışkırtıcı ve elbette düşündürücü yanı, onun çelişkiye düşmekten sakınmıyor olmasıdır. Özellikle Divan şiiri konusunda Ataç'ın, hiç kuşkusuz, bilerek içine düştüğü söylenebilecek olan çelişkileri nasıl açıklayacağız?