ÇOCUK EĞİTİMİNDE HASAT ZAMANI

‘Suyu okşarsın ama toprağı mecbur çapalarsın’... Böyle dermiş büyükler… Uzun zamandır dikkatimi çekebilen nadir sözlerden oldu bu zarif ama çok anlamlı söz. Düşündüm de ne güzel söylemiş büyüklerimiz. Çocuklar üzerinden düşünürsek, su gibi bir çocuğa sevgini gösterirsin karşılığını alırsın ama toprak gibi bir çocuğu yetiştirmenin yolu çok daha farklı olmak zorundadır. Çünkü toprak okşamakla meyvesini vermez. Çapalanmak, havalandırılmak, ayrık otlarını temizlenmek ister. 

Tam bu noktada ne zamandır gündemimde olan bir konu geliyor aklıma. Ceza... Türkçe’de ne kadar ürkütücü bir anlam kazanmışsa da ceza Arapça’da ''bir şeyin karşılığı'' demektir. Türkçe’ye geçmiş pek çok kelime Arapça’da farklı manalara gelmektedir.

Mesela ‘müessese’ dedikleri zaman bizimle aynı şeyi kastetmezler. Bir şeyin ‘temel’i anlamında kullanırlar. Arapça, çok işlek ve mecaz sistemi çok kuvvetli bir dildir. Bu yapısıyla onun neden Kuran dili olduğunu da anlayabiliriz. 

Ceza kelimesi Kur’an’da pek çok yerde ‘karşılık’ anlamında kullanılmıştır. Bakara Suresi 66. ayette olduğu gibi ceza sadece bir uyarı ve nasihattır insanlar için. 

Dayak cennetten mi çıkmıştır 

Konumuza dönersek, toprak gibi çocuğun çapası da onu sevdiği şeylerden mahrum etmektir aslında. Burdan yola çıkarsak hak mahrumiyeti çocuklar için en uygun metottur.

Mesela bir çocuk ödevlerini yapmıyorsa onun televizyon ‘hakk’ı elinden alınmalıdır. Elbette ki televizyon ‘hakk’ statüsünde meşru bir ‘ödül’ değildir. Yine bu durum ‘hak mahrumiyeti’ne bir örnek olarak gösterilebilir. 

Atalar sözü olacak kadar toplumsal bilincimize işlemiş ifadesiyle "dayak cennetten çıkmadır" demesek de çocuğu kısıtlandırmanın gerekli olduğu durumların mevcudiyeti de kabul edilmelidir. Çünkü çocuk küçüktür ve büyüme aşamasında iyiyle de karşılaşacaktır, kötüyle de... Ve bu iki yoldan birini kendine yürüyüş alanı olarak seçecektir. Bu merkezde çocuğun tercihlerini olumlu yönde etkilemek için en güzel yöntem "mahrumiyet"tir.

Çocuğun karakter fidanı serpilirken, dalları çöplüğe de gül bahçesine de düşer… Gül veya çöp toplamak onun elindedir. Bahçelerin seyreldiği, çöplüklerin ise hızla arttığı bir çağda çocukların dikkat fidanlarının ince tellerle sınırlandırılması gerekir. Onun çöplüğe bakan dallarının itinayla tutularak bahçeye doğru çevrilmesi şarttır. Belki en önemlisi,  onun tabii gülbahçesine dışarıdan atılacak çöplere izin vermemektir. 

Tekdîr ile uslanmayanın hakkı kötektir 

Çocuk, küçük anne babadır. Yanlış tercihleri bulunan bir anne baba, ne yazık ki çocuk için iyi bir model oluşturamayacaktır. Hele baba, yanlış yolları tercih ettiyse çocuğu engellemek neredeyse imkansız hale gelecektir. Böyle durumlarda annenin devreye girip çocuğu sınırlaması çok önemlidir. Diyelim, baba sigara içiyorsa ve oğlunun içmemesini istiyorsa, önce bırakmaya çalışmalı, buna gücü yetmiyorsa hiç olmazsa bu ‘suç’u evde, yani çocuğun ilkokulunda yapmayı bırakmalıdır. 

Burada annenin rolü de çok önemlidir. Çocuğa engellenmesi gereken hareket tarzının ne kadar zararlı olduğu onun seviyesine uygun şekilde özenle anlatılmalıdır. Eğer bu da işe yaramazsa ve çocuk sigara içmeye devam ederse, ebeveynlerin devreye girip çocuğun yapmayı sevdiği şeyleri kısıtlamasının vakti gelmiştir. 

Nush ile uslanmayanı etmeli tekdîr

Tekdîr ile uslanmayanın hakkı kötektir 

Şimdi ‘kötek’ deyince yine aklımıza o vurdulu kırdılı eylem gelmesin hemen. ‘Darb’ kelimesi de Arapça’da Türkçe’deki gibi sadece ‘vurmak’ anlamına gelmiyor. Darb-ı mesel ifadesinde de yaşadığı gibi ‘sözü yerine uygun şekilde söylemek’ anlamına geliyor. Mesela anne artık onun çok sevip istediği yemekleri pişirmeyebilir. Yada baba kendisiyle maç izlemesine izin vermeyebilir artık. Ve "kısıtlandırma"lar bu tarz üzere dereceli şekilde arttırılabilir. 

Bu durumda çocuk, önemli bir sevgi eksikliği hissedecek ve sigara ile aile sevgisi arasında bir seçim yapmak zorunda kalacaktır. Elbette ki hiçbir çocuk, ilahi bir hediye olan ana baba sevgisini bir tutam dumana değişmeyecektir. Dozu iyi ayarlanmış bir "mahrumiyet" yöntemi sayesinde "çapalama" işlemi başarıyla gerçekleşmiş olacaktır.

Artık sabredip hasadı bekleme zamanıdır. Tıpkı ilahi adaletin çapalama konusunda hiçbirimizi ihmal etmediği gibi, anne babanın da sorumlu olduğu çocuklarını gerektiğinde sınırlandırma konusunda taviz vermemesi "hak"tır ve gereklidir.

Şimdi, bu konudaki yazıları genelde anne baba öğretmen konumundaki insanlar yazarak bizlere yol göstermeye çalışırlar. Bu yazı ise aldığı tatlı ‘ceza’ların tadı henüz damağından gitmemiş bir ‘evlat’ tarafından yazılıyor. Dolayısıyla bir nevi iç sorgulama ve hesaplaşma yazısı… Bu özelliğinin yazıyı tesirli kılacağına inanıyorum. Ve bizlere gerektiğinde yerinde kararında ‘tatlı mahrumiyetler’ yaşatan anne babalarımıza, büyüklerimize kalbi şükranlarımı ve muhabbetlerimi iletiyorum.

 

Elleri dilleri yürekleri dert görmesin… 

Hasat mevsimleri hepimiz için bereketli olsun…

 

Büşra Kafalı

Hanımefendi Dergisi, Şubat 2012