Tasavvufta, dervişin egonun ötesine gitmesinde kendisine yardımcı olan şeyh ya da mürşid ile ilişkisi dâima hayatî bir önem taşımıştır. Mevlânâ’dan bu durumu ifâde eden bir iktibas vardır, o şöyle söylemektedir: “Yola rehbersiz çıkan iki günlük yolu iki yüzyılda alır.” Bu bağlamda dervişe egoyu terk etmede şeyh ile ilişkisi nasıl yardımcı olabilir? 

Aynı zamanda sûfî de olan Alman bir psikoloğun oldukça faydalı bulduğum bir metaforu vardır. O şöyle söylemektedir: “Kendinizde önemsiz değişiklikler yapmada kendinizi bir hayli yeterli görebilirsiniz. Meselâ bir yaranız varsa kendi kendinize onu sarabilirsiniz. Ancak köklü değişimleri kendi kendinize yapamazsınız çünkü o şeye çok yakın bir konumdasınız. Ana yapıyı göremezsiniz. Ormanda ağaçları göremezsiniz. Kendi yaranıza yara bandını sarabilirsiniz, fakat kendi apandisitinizi ameliyat edemezsiniz.” Bu tarz bir operasyon, şeyhin size yardımcı olabileceği şeye, ki bu da köklü bir değişimdir, denk gelmektedir. Pek çok şeyi kendi başınıza yapabilirsiniz fakat kendi kendinize erişemeyeceğiniz belli bâzı derinlik aşamaları vardır. Bunu asla yapamazsınız.

Ercan Alkan